Atovaquon met proguanil: gebruik bij malariapreventie

Waarvoor atovaquon met proguanil dient

De tablet bevat atovaquon en proguanilhydrochloride. Die grijpen op twee verschillende punten in op de malariaparasiet en versterken elkaars werking. Volgens de productinformatie is de combinatie geregistreerd voor het voorkomen van malaria door Plasmodium falciparum, de verwekker van malaria tropica, en voor de behandeling van acute, ongecompliceerde malaria door deze parasiet. Voor die behandeling geldt een ander schema; deze pagina gaat over voorkomen.

Het middel werkt tegen de parasiet in het bloed en is ook actief tegen de stadia van P. falciparum in de lever. Volgens de productinformatie moeten officiële richtlijnen en lokale informatie over resistentie in acht worden genomen.

Malarone en andere tabletten met atovaquon en proguanil

Malarone is het oorspronkelijke merk. In de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG staan negen producten met deze combinatie, in twee sterkten, en alle negen hebben de afleverstatus uitsluitend recept (UR). De registratie zegt alleen dat een product is toegelaten, niet of de apotheek het nu in huis heeft.

Zo neemt u het in

Een volwassene gebruikt ter voorkoming eenmaal daags 1 tablet van 250/100 mg. Slik de tablet dagelijks rond hetzelfde tijdstip, bij voedsel of een zuiveldrank: zo neemt het lichaam meer atovaquon op. Het schema bestaat uit drie delen.

Overgeven, diarree of een vergeten tablet

Geeft u binnen een uur na het innemen over, neem dan een nieuwe dosis. Daardoor heeft u extra tabletten nodig om de kuur, inclusief de zeven dagen na vertrek, helemaal af te maken; de bijsluiter raadt aan dan voor een nieuw recept te zorgen. Bij diarree houdt u het gewone schema aan.

Bij overgeven of diarree kan het lichaam minder atovaquon opnemen; in onderzoek naar voorkomen ging dat niet samen met minder werkzaamheid, maar bescherm u dan extra goed tegen muggen. Een vergeten dosis neemt u alsnog zodra u eraan denkt; daarna gaat u door op het gewone tijdstip, zonder dubbele dosis. Stop niet eerder dan zeven dagen na vertrek: wie te vroeg stopt, loopt het risico alsnog malaria te krijgen.

Bij een lichaamsgewicht onder 40 kg

Voor voorkomen bij een lichaamsgewicht onder 40 kg wordt de tablet van 250/100 mg niet aanbevolen. Daarvoor zijn er tabletten met een vier keer lagere sterkte, 62,5 mg atovaquon en 25 mg proguanilhydrochloride, zoals Malarone Junior. De dosering hangt af van het gewicht.

Bij kinderen onder 11 kg zijn veiligheid en werkzaamheid van voorkomen met dit middel niet vastgesteld, en over gebruik op lange termijn bij kinderen zijn weinig gegevens. Kan een klein kind de tablet echt niet doorslikken, dan mag de kindertablet vlak voor inname worden fijngemaakt en met voedsel of een zuiveldrank worden gegeven. Bij een reis met kinderen hoort een persoonlijk advies van een reizigersadviseur.

Waarom uw bestemming de keuze bepaalt

Of u tabletten nodig heeft en welk middel past, hangt af van waar u heen gaat. Volgens Thuisarts kunt u pillen tegen malaria slikken als u naar een plek gaat waar de kans op malaria groot is; is die kans klein, dan hoeft u niet elke dag pillen te slikken en krijgt u soms een noodbehandeling mee. Naast atovaquon met proguanil worden onder meer doxycycline en mefloquine gebruikt.

Een advies per land of regio en reisvaccinaties krijgt u bij een reizigersadvies- en vaccinatiebureau, zoals de GGD; dat bieden wij niet. De vragenlijst vraagt niet naar uw reisbestemming. Omdat de keuze daarvan afhangt, kan de arts u in de chat in uw account vragen naar uw bestemming en reisdata. Meer over de voorbereiding van een reis leest u op de pagina over reizigersadvies en malariapreventie.

Muggenwering blijft nodig

Tabletten tegen malaria verkleinen de kans op malaria, maar beschermen volgens Thuisarts niet helemaal. Muggen die malaria overbrengen, steken volgens het LCR in de avond en nacht, tussen zonsondergang en zonsopgang. Thuisarts noemt deze maatregelen:

• Draag 's avonds en 's nachts kleding die de huid zoveel mogelijk bedekt: lange mouwen, een lange broek, schoenen en sokken.
• Smeer onbedekte huid in met een middel met DEET, bij voorkeur 30 tot 40%, of met icaridin. Zwangere vrouwen en kinderen onder 2 jaar gebruiken geen middel met meer dan 30% DEET. Niet elk middel met icaridin is geschikt voor zwangeren en kinderen onder 13 jaar; kijk in de bijsluiter.
• Houd de ramen van uw kamer dicht, zet de airconditioning aan en slaap onder een muskietennet (klamboe), bij voorkeur met een middel tegen muggen erin.
• Bescherm u ook overdag: muggen die bijvoorbeeld dengue overbrengen, steken juist dan.

Wanneer u het niet mag gebruiken of extra voorzichtig moet zijn

Volgens de productinformatie gebruikt u atovaquon met proguanil niet bij overgevoeligheid voor een van de bestanddelen, en niet ter voorkoming bij een ernstig verminderde nierfunctie (creatinineklaring onder 30 ml/min). Heeft u na dit middel of een ander middel met atovaquon ooit een ernstige huidreactie gehad, zoals het Stevens-Johnson-syndroom of DRESS, meld dat dan vooraf. Ontstond zo'n reactie bij atovaquon met proguanil, dan mag dit middel volgens de productinformatie nooit opnieuw worden gestart.

Bij zwangerschap is de veiligheid van de combinatie niet vastgesteld en is het mogelijke risico onbekend. Volgens Thuisarts zijn bij zwangerschap andere medicijnen nodig; bespreek een reis naar een malariagebied daarom met uw arts voordat u de reis boekt. Gebruikt u foliumzuur om aangeboren afwijkingen te voorkomen, ga daar dan mee door. Tijdens de borstvoeding hoort u dit middel niet te gebruiken.

Bij een licht tot matig verminderde lever- of nierfunctie en bij ouderen is volgens de productinformatie geen aanpassing van de dosis nodig. Het middel kan duizeligheid geven; bent u duizelig, rijd dan niet en bedien geen machines.

Wisselwerkingen met andere medicijnen

De vragenlijst vraagt welke medicijnen u gebruikt; noem daarbij ook middelen die u zonder recept heeft gekocht. Volgens de productinformatie zijn deze combinaties van belang:

• Rifampicine of rifabutine (antibiotica): niet aanbevolen, omdat de concentratie atovaquon met ongeveer 50% en 34% daalt.
• Metoclopramide (tegen misselijkheid en braken): niet aanbevolen, omdat de concentratie atovaquon ongeveer halveert; een ander middel tegen misselijkheid is nodig.
• Efavirenz of geboosterde proteaseremmers (bij hiv): de concentratie atovaquon kan tot 75% dalen; deze combinatie wordt zo mogelijk vermeden.
• Warfarine en andere bloedverdunners van het coumarinetype: proguanil kan het effect en de kans op bloedingen vergroten; de dosis van de bloedverdunner wordt op geleide van de INR aangepast, ook na het stoppen.
• Tetracycline: verlaagt de concentratie atovaquon.
• Etoposide (bij kanker): atovaquon kan de concentratie van etoposide verhogen, dus voorzichtigheid is nodig.

Bijwerkingen

In onderzoek naar voorkomen waren hoofdpijn, buikpijn en diarree de meest gemelde bijwerkingen. De meeste andere bijwerkingen zijn volgens de bijsluiter niet ernstig en houden niet lang aan. Slapeloosheid en ongewone dromen komen vaak voor. Meer over slapen leest u op de pagina over slaap en rust.

Stop met het middel en zoek meteen medische hulp als u een ernstige allergische reactie krijgt, met bijvoorbeeld een piepende ademhaling, een drukkend gevoel op de borst of in de keel of zwelling van oogleden, gezicht, lippen of tong. Hetzelfde geldt bij een ernstige huidreactie: rode, ronde of schietschijfachtige plekken met blaren, vervelling, zweren in mond, keel, neus, geslachtsdelen of ogen, of uitgebreide uitslag met koorts en gezwollen lymfeklieren.

Koorts tijdens of na de reis

Geen enkel middel sluit malaria helemaal uit. Krijgt u binnen vier maanden na een verblijf in een land met malaria klachten die op griep lijken, zoals koorts, koude rillingen, hoofdpijn of spierpijn, neem dan altijd contact op met een huisarts, ook als u de tabletten trouw heeft ingenomen. Vertel daarbij dat u in een malariagebied bent geweest. Volgens het RIVM is het belangrijk dat malaria binnen 48 uur na het begin van de koorts wordt aangetoond.

's Avonds, 's nachts en in het weekend kunt u terecht bij de huisartsen-spoedpost in uw regio; bij levensgevaar belt u 112. Atovaquon met proguanil werkt niet tegen de slapende leverstadia (hypnozoïeten) van Plasmodium vivax. Wie intensief is blootgesteld aan P. vivax of P. ovale, heeft volgens de productinformatie een aanvullende behandeling nodig met een middel dat tegen deze stadia werkt. Zulke vormen van malaria kunnen volgens het RIVM ook maanden of jaren later nog ziekte geven.

Een medisch recept voor atovaquon met proguanil laten beoordelen

Via deze website kunt u een medisch recept voor atovaquon met proguanil laten beoordelen. U vult een medische vragenlijst in, met daarin ook de medicijnen die u op dit moment gebruikt. Uw antwoorden gaan naar Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301), die de aanvraag schriftelijk beoordeelt; een video- of telefoongesprek hoort daar niet bij. Heeft de arts vragen, dan stelt hij die schriftelijk in de chat in uw account.

Het kan ook zijn dat hij de aanvraag afwijst of u doorverwijst, bijvoorbeeld bij een zwangerschap, een ernstige nieraandoening of een reis die om een persoonlijk landenadvies vraagt. Is de beoordeling positief, dan ontvangt u het recept als pdf per e-mail. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker. Een recept uit een ander EU-land kan een Nederlandse apotheek aannemen als de vereiste gegevens erop staan, maar de apotheker toetst dat zelf en kan bij twijfel weigeren. Informeer daarom ruim voor vertrek bij de apotheek waar u de tabletten wilt halen.

Wat kost het?

Op de knop waarmee u een aanvraag doet, staat wat de medische beoordeling kost. U betaalt deze beoordeling zelf; wij declareren niet bij uw zorgverzekeraar. Of het medicijn wordt vergoed, hangt af van het medicijn en van uw zorgverzekering. Vraag het uw apotheek of zorgverzekeraar.