Sumatriptan: werking en inname

Waarvoor sumatriptan bedoeld is

Sumatriptan hoort bij de triptanen, middelen die speciaal bedoeld zijn voor de behandeling van een migraineaanval, met of zonder aura. Volgens de productinformatie mag het alleen worden gebruikt als er een duidelijke diagnose migraine is. Het is niet bedoeld om aanvallen te voorkomen en ook niet voor bijzondere vormen zoals hemiplegische, basilaire of oftalmoplegische migraine. Heeft u hoofdpijn die afwijkt van uw gewone migraine, dan moeten eerst ernstige oorzaken zoals een beroerte of TIA worden uitgesloten. Sommige injecties zijn daarnaast geregistreerd voor de behandeling van clusterhoofdpijn.

Alle producten met sumatriptan in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG hebben de status 'Uitsluitend recept': de tabletten van 50 en 100 mg, de dispergeerbare tabletten, de neusspray van 10 en 20 mg, de injecties en een combinatietablet met naproxen. Een versie zonder recept staat er niet in. Sumatriptan gebruikt u onder begeleiding van een arts, die volgens de bijsluiter eerst vaststelt of uw hoofdpijn door migraine komt en niet door een andere aandoening. Thuisarts plaatst een triptan in stap 3 van de behandeling van een aanval, na paracetamol en na naproxen of ibuprofen; meer daarover leest u op de pagina over migraine.

Hoe sumatriptan werkt

Sumatriptan werkt op een bepaald type serotoninereceptor (5-HT1D) dat vooral in de bloedvaten van het hoofd voorkomt. Volgens de productinformatie zou de werking komen doordat het deze bloedvaten vernauwt, waarvan wordt aangenomen dat ze bij een aanval verwijd zijn, en doordat het de activiteit remt van de nervus trigeminus, een zenuw die bij de hoofdpijn betrokken is; dat laatste is in dierproeven gezien. Sumatriptan neemt de aanleg voor migraine niet weg: het behandelt alleen de aanval waarvoor u het inneemt.

Dosering per toedieningsvorm

Neem sumatriptan bij voorkeur zo snel mogelijk nadat de migraine begint; volgens de productinformatie hangt de werkzaamheid niet af van het stadium van de aanval waarin u het neemt. Slik een gewone tablet heel door met water en kauw er niet op. Helpt de eerste dosis niet, neem dan voor dezelfde aanval geen tweede. U kunt de aanval dan alsnog behandelen met paracetamol, acetylsalicylzuur of een ontstekingsremmende pijnstiller zoals naproxen, en bij een volgende aanval kunt u sumatriptan weer gebruiken.

Komt de hoofdpijn na verlichting terug, dan mag u nog een dosis nemen, met de wachttijd en het maximum uit de tabel. Overschrijd de aanbevolen dosis niet. De tabel toont de doseringen voor volwassenen uit de productinformatie van een tablet, een neusspray en een injectie:

Kinderen, jongeren, ouderen en leverproblemen

Bij kinderen onder de 10 jaar zijn veiligheid en werkzaamheid van de tabletten niet vastgesteld. Voor jongeren van 10 tot 17 jaar worden de tabletten niet aanbevolen; in placebogecontroleerd onderzoek bij ruim 650 kinderen en jongeren van die leeftijd kon volgens de productinformatie na twee uur geen verschil in hoofdpijnverlichting met placebo worden aangetoond. De injectie wordt onder de 18 jaar niet aanbevolen. De neusspray kan bij jongeren van 12 tot 17 jaar in een dosis van 10 mg worden gebruikt, maar alleen op advies van een specialist of een arts met veel ervaring met migraine.

Voor mensen ouder dan 65 jaar raadt de productinformatie van de tabletten, de neusspray en de injectie sumatriptan niet aan zolang er te weinig gegevens zijn; de ervaring in die leeftijdsgroep is beperkt, bij de neusspray is er zelfs geen ervaring. Bespreek de behandeling dan met uw huisarts of neuroloog. Bij lichte tot matige leverproblemen kan een lagere dosis van 25 tot 50 mg worden overwogen; bij ernstige leverproblemen mag sumatriptan niet. Bij nierproblemen is voorzichtigheid geboden.

Wanneer u sumatriptan niet mag gebruiken

De productinformatie noemt deze situaties waarin sumatriptan niet mag worden gebruikt:

• een doorgemaakt hartinfarct, een ischemische hartziekte, angina pectoris door vaatkramp (Prinzmetal-angina) of klachten die op een hartziekte wijzen;
• een doorgemaakte beroerte (CVA) of TIA;
• vaatlijden, zoals problemen met de bloedsomloop in de benen waardoor u kramp krijgt tijdens het lopen;
• matige of ernstige hoge bloeddruk, of lichte hoge bloeddruk die niet onder controle is;
• ernstige leverproblemen;
• gebruik van ergotamine of een vergelijkbaar middel, of van een ander triptan;
• gebruik van een MAO-remmer, zoals moclobemide of selegiline, of in de 2 weken na het stoppen daarmee;
• overgevoeligheid voor sumatriptan of een van de hulpstoffen.

Hart en bloedvaten: waarom vooraf onderzoek nodig kan zijn

Volgens de productinformatie mag sumatriptan niet zonder voorafgaand onderzoek van het hart worden voorgeschreven aan mensen met risicofactoren voor een hartziekte, zoals zware rokers en mensen die nicotinevervangers gebruiken. Speciale aandacht is nodig bij mannen boven de 40 en vrouwen na de overgang met zulke risicofactoren. Zo'n onderzoek vindt niet elke hartziekte: in zeer zeldzame gevallen ontstonden ernstige hartklachten bij mensen bij wie vooraf geen hartziekte bekend was. Bij lichte hoge bloeddruk die onder controle is, is voorzichtigheid nodig, omdat de bloeddruk kort na inname tijdelijk kan stijgen.

Een medische vragenlijst vervangt dat onderzoek niet. Heeft u zulke risicofactoren en is uw hart nooit onderzocht, dan hoort de start van sumatriptan bij uw huisarts. Krijgt u na inname pijn of een beklemmend gevoel op de borst of in de keel, neem dan geen volgende dosis. Deze klachten gaan meestal snel over; worden ze erger of gaan ze niet weg, zoek dan direct medische hulp.

Andere medicijnen: serotonine, ergotamine en sint-janskruid

Vertel de arts welke medicijnen u gebruikt. Bij gebruik van sumatriptan samen met een antidepressivum uit de groep SSRI of SNRI is zelden een serotoninesyndroom gemeld, met verschijnselen als rusteloosheid, verwardheid, zweten, spierkrampen, rillen en een snelle hartslag. Krijgt u zulke klachten, neem dan direct contact op met uw arts. Kruidenmiddelen met sint-janskruid kunnen de kans op bijwerkingen vergroten. Voorzichtigheid is volgens de productinformatie ook nodig als u allergisch bent voor sulfonamiden of ooit toevallen heeft gehad; vertel dat de arts.

Tussen ergotamine en sumatriptan zit een wachttijd: na ergotamine wacht u minstens 24 uur met sumatriptan, en na sumatriptan minstens 6 uur met ergotamine. Een ander triptan neemt u pas minstens 24 uur na sumatriptan. In onderzoek bij gezonde vrijwilligers werden geen wisselwerkingen gevonden met propranolol, flunarizine, pizotifeen of alcohol. Gebruikt u sumatriptan vaak, let dan op hoofdpijn door overgebruik: wie vaak of dagelijks hoofdpijn heeft ondanks of juist door hoofdpijnmedicijnen, moet volgens de productinformatie een arts raadplegen.

Bijwerkingen

Sommige klachten die als bijwerking worden gemeld, kunnen ook bij de migraineaanval zelf horen. De bijsluiter noemt deze bijwerkingen als vaak, dat wil zeggen bij minder dan 1 op de 10 gebruikers:

• slaperigheid, duizeligheid en een verstoord gevoel, zoals tintelingen;
• ademhalingsmoeilijkheden;
• spierpijn;
• een tijdelijke stijging van de bloeddruk kort na inname, en blozen;
• een gevoel van zwakte en vermoeidheid;
• misselijkheid of braken;
• pijn, een warm of koud gevoel, druk, beklemming of zwaarte, ook op de borst of in de keel; dit is meestal tijdelijk.

Zeldzame en ernstige bijwerkingen

Zelden komt pijn aan de borsten voor; bij vrouwen die borstvoeding geven, is pijn in borst of tepel gemeld die meestal binnen 3 tot 12 uur verdwijnt. Met onbekende frequentie zijn onder meer gemeld: allergische reacties tot en met anafylaxie, toevallen, zichtstoornissen, die ook door de migraine zelf kunnen komen, hartritmestoornissen, angina pectoris of een hartaanval, een ontsteking van de dikke darm door verminderde doorbloeding en het fenomeen van Raynaud. Krijgt u een allergische reactie, zoals galbulten, gezwollen oogleden, gezicht of lippen of plotseling een piepende ademhaling, stop dan met sumatriptan en neem direct contact op met een arts. Een bijwerking kunt u ook rechtstreeks melden bij Bijwerkingencentrum Lareb.

Door de aanval of door sumatriptan kunt u slaperig worden; houd daar rekening mee bij autorijden en het bedienen van machines. Over gebruik tijdens de zwangerschap zijn de gegevens beperkt, en de arts weegt dan voordeel en risico af. Sumatriptan gaat over in de moedermelk: geef na inname 12 uur geen borstvoeding en gooi melk die u in die periode afkolft weg.

Een aanvraag voor sumatriptan laten beoordelen

Gebruikt u sumatriptan al op voorschrift van uw huisarts of neuroloog, of is bij u migraine vastgesteld en wilt u de behandeling voortzetten, dan kunt u via deze website een aanvraag laten beoordelen. In de medische vragenlijst geeft u onder meer aan welke medicijnen u nu gebruikt; er is geen videogesprek of telefonisch contact. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301), beoordeelt de aanvraag. Heeft de arts vragen, dan stelt hij die schriftelijk in de chat in uw account, waar u op zijn verzoek ook een medicatieoverzicht van uw apotheek kunt sturen.

De arts kan de aanvraag afwijzen of u naar uw huisarts verwijzen, bijvoorbeeld als er nooit een diagnose migraine is gesteld, als uw aanvallen veranderd zijn, als u ouder bent dan 65 jaar, als u risicofactoren voor hart en bloedvaten heeft zonder dat uw hart is onderzocht, of als u op veel dagen per maand hoofdpijnmedicijnen gebruikt. Bij een positief oordeel ontvangt u het recept als pdf per e-mail. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker.